ÇOCUKLUK YAŞANTISINDAKİ DERİN İZ: İHMAL

Çocuğun beslenme, barınma, sağlık, giyim korunma ve gözetim gibi yaşamsal ihtiyaçlarının kendisine bakmakla yükümlü kişilerce karşılanmaması çocuk ihmali olarak adlandırılmaktadır. İhmalin izi çocukluktan yetişkinliğe bireyin yaşantısında derin duygusal izler, bedensel sağlıkla ilgili bozukluklar bırakabilmektedir. Çocuğa yönelik kötü muamelenin örnekleri insanlık tarihinin her döneminde görülmüştür, bu kötü muamelenin sorun olarak değerlendirilmesi ve suç olduğunun bilinmesi ise daha yeni bir durumdur. Çocuk ihmali kavramı konusunda toplumsal farkındalığın oluşması ve çocukların bedensel ve ruhsal sağlığının korunması için ihmalin önüne geçilmesi için çalışmalar yapılması gerekmektedir.Tüm dünyada hızla artan bu sorun, çocukların ihmalden korunmasının yanında ihmal durumunu yaşayan çocukların sağlığı için; çocuğa, aileye ve topluma yönelik etkili uygulamalar geliştirilmesi konusunda bir ihtiyacın olduğunu göstermektedir.
Çocuk ihmalinin çerçevesini net olarak değerlendirebilmek ve çocuğa yönelik hangi tutum ve davranışların ihmal kapsamında olduğunu anlamlandırmak için ihmal türleri konusunda bilgilendirmelere de ihtiyaç duyulmaktadır. Çocuk ihmalinin türleri;
Fiziksel İhmal:Çocuğun temel ihtiyaçlarının karşılanmaması olarak tanımlanmaktadır. Çocuğun özbakımının sağlanmaması, çocuğun yetersiz veya aşırı beslenmesi, çocuğa mevsime uygun kıyafetler giydirilmemesi, ısınma ve güvenliğin sağlanmaması, çocuğun yaşam alanının sağlık ve hijyen açısından uygun olmaması , çocuğun yaşam alanında zarar görmemesi için gerekli tedbirlerin alınmaması, çocuğun terk edilmesi, çocuğun temel ihtiyaçlarının karşılanmaması durumları fiziksel ihmale örnektir. Fiziksel ihmal daha çok gelir düzeyi düşük ailelerde ortaya çıkmaktadır.
Duygusal İhmal:Çocuğa bakmakla yükümlü veya çocuğun yaşantısı içerisinde bulunan yetişkinler tarafından yapılan çocuğun kişiliğini zedeleyici ve duygusal gelişimini engelleyici eylem ya da eylemsizlikler olarak tanımlanmaktadır. Çocuğa sevgi ve ilgi gösterilmemesi, çocuğa vakit ayırılmaması, çocuk için gelişimini destekleyecek olumlu aile ikliminin oluşturulmaması, çocuğu yok saymak, çocuğa saygı göstermemek durumları duygusal ihmale örnektir. Duygusal ihmal çocuklarda davranış problemlerine en çok neden olan etkendir.
Tıbbi İhmal: Ekonomik koşulların yeterli olmasına rağmen çocuğun gerekli tıbbi bakımdan yoksun bırakılması olarak tanımlanmaktadır. Annenin gebelik sürecinde madde zararlı madde kullanması, yetersiz beslenmesi, çocuğun hastalandığında sağlık kuruluşuna götürülmemesi, aşılarının yaptırılmaması gibi durumlar tıbbi ihmal olarak değerlendirilmektedir. Tıbbi ihmal çocukların bedensel ve zihinsel gelişimini olumsuz olarak etkilemektedir.

Denetimsel İhmal: Çocuğa bakmakla yükümlü kişilerin çocuk ile ilgilenmemesi, çocuk için sağlıklı kuralları ve sınırları belirlememesi, çocuğun güvenliğini sağlamaması şeklinde tanımlanmaktadır. Çocuğun olumsuz davranışları sonrasında geri dönüt verilmemesi, bu davranışların azaltılması için çaba harcanmaması, çocuğun başıboş bırakılması, nerede kaldığı ve ne yaptığı gibi konulardan bakım veren kişinin bilgisinin olmaması gibi durumlar denetimsel ihmal olarak değerlendirilmektedir. Yaygın olarak görülmekle birlikte bir ihmal çeşidi olduğu bilinmemektedir.
Bilişsel ihmal: Çocuğun bilişsel gelişiminin desteklenmemesi olarak tanımlanmaktadır. Çocuğun öğrenmesi, ilgi ve yeteneklerinin belirlenmesi için gerekli çevre ve aile desteğinin sağlanmaması bilişsel ihmal olarak değerlendirilmektedir.
Eğitimsel İhmal: Çocuğun eğitim almasının sağlanmaması, eğitim ihtiyaçlarının yetersiz karşılanması ya da hiç karşılanmaması olarak tanımlanmaktadır. Çocukların okula gönderilmemesi, okul ihtiyaçlarının karşılanmaması eğitimsel ihmal olarak değerlendirilmektedir.
Çocuk ihmali yaygın olarak görülen bir durum olmasına karşın tespiti zor olduğundan yargıya daha az yansımaktadır. Hem gelişmiş hem gelişmemiş ülkelerde çocuk ihmali gerçekliği karşımıza çıkmaktadır. Çocuk ihmalinde risk etmenleri; çocuğun bakıma muhtaç olması, çocuğun yaşının küçük olması, gelişiminin geri olması, davranış sorunlarının olması, istenmeyen çocuk olması, soysa-ekonomik düzeyin düşük olması, bakım veren kişinin ruhsal ve davranışsal problemlerinin olması, aile içinde şiddet, parçalanmış aile, çocuk sayısının fazla olması, sosyal desteğin yetersiz olması, bakım veren kişinin eğitimsiz ve bilgisiz olması gibi durumlardır.
Çocukların yaşantısında ihmal nedeniyle derin izlerin oluşması kabul edilemez. Çocuğa bakım veren kişilerin bilgi ve bilinç dünyasının ihmal durumlarının yaşanmamasını sağlayacak şekilde inşa edilmesi toplumsal bir sorumluluktur. Tüm dünya çocuklarının çocukluğunda yalnızca mutluluğun izlerinin kalması ümidiyle…

Kaynaklar
Beyazıt.U.(2017), Çocuk İhmalinin Önlenmesine Yönelik Anne Eğitim Programının Etkililiği. Doktora Tezi, Ankara üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü

Psikolojik Danışman
Bahar SEYHAN

Bakmak istersen...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir