İNTİHAR (2\13)

İntihar Nedir?

Bir önceki yazımızda (https://ruhsagligi.org/intihar/) sizlerle intihar konusunu genel hatlarıyla ele almıştık. Bu yazımızda ise intihar kelimesinin kökeni ve kullanım biçimleriyle birlikte, intihar çeşitlerini sizlerle inceleyeceğiz.

İntiharın kelime kökenini; Latince’de ‘insanın kendini öldürmesi’ anlamına gelen ’sui’ yani ’ben’ ve ’cedere’ yani ‘öldürmek’, ‘kıymak’ anlamına gelen iki sözcüğün birleşmesi sonucu ’suicedere’den İngilizceye suicide şeklinde geçmiştir. Bugün ülkemizde de tıbbi terminolojide ’suisid’ sözcüğü sıkça kullanılmaktadır. Dilimize ise Arapça’dan geçmiştir. Arapça göğüs, göğüse vurma, boğazından asılma, deveyi boğazlama, gırtlağı bıçakla kesme anlamlarına gelen ″nahr″ kökünden türetilmiştir. Türk Dil Kurumu Sözlüğünde ise intihar, bir kimsenin toplumsal ve ruhsal nedenlerin etkisi ile kendi hayatına son vermesi şeklinde açıklanır(TDK Sözlüğü, 2012).

Aslında her birey için intiharın tanımı farklıdır çünkü bireyin canına kıyması karışık ve bir o kadar da acı verici bir olaydır. Birkaç örnek gösterecek olursak:

Adnan Ziyalar’a göre; intihar kişinin kendine yönelttiği şiddetli bir saldırganlık halidir. Herpert’e göre; intihar davranışına yol açan en önemli faktör, tolere edilemeyen gerilimden kurtulma isteğidir. Freud da intiharı, kişinin kendi kendine yönelttiği saldırganlık olarak ifade etmektedir. Freud bu tanımı ölüm içgüdüsü ile açıklamaktadır. Atalay Yörükoğlu, intiharı; ‘Çaresiz kalan kişinin sorunlarından ümitsiz bir kaçışı’ olarak tanımlamaktadır.

Hatta kültüre ve çağlara göre de intihar olgusu anlam değişmiştir. Örneğin Eski Yunan ve Roma uygarlıklarında intihar; devlete karşı işlenmiş bir suç olarak görülürken, bazı ilkel toplumlarda intihar kahramanlık göstergesi olarak kabul edilmiştir. Yunan mitolojisinde ise kendini tanrılara kurban sunma geleneği vardı. Türk ve Moğol halkları arasında ise intiharla ilişkilendirilen “Abası, Abahı, Abaz ve Alban” adlı kötü ruhlar vardır. Türk mitolojisinde ayrıca Fesat Tanrıçası olarak bilinen “Satılay Hanım” motifi vardır. Satmak fiiliyle aynı köke sahip olan bu isim olumsuzluğu çağrıştırmaktadır. Ruh hastalıkları ve intihara sebebiyet veren Satılay Hanım, özellikle çaresiz ve umutsuz insanları intihar etmeleri için kandırmaktadır. Günümüzde Japonların ülkeleri için kendilerini öldürmeleri kahramanlık sayılır.

Sınıflandırması Nasıl Olur?

İntihar davranışını “sonuç” açısından sınıflandırdığımızda beş kategoriye ayırabiliriz:

İntihar düşüncesi: İnsanların büyük bir çoğunluğu yaşamlarının belli dönemlerinde intihar etmeyi düşünmüşlerdir. Çünkü insan, her zaman ölümü ve ölümden sonrasını merak etmiştir. Böyle bir düşünce, insanın zihinsel faaliyetlerinin bir sonucudur; anormal bir şey değildir. Bu tür düşünceleri kafalarından geçirenlerin büyük bir bölümü bunu uygulamaya geçirmeyerek, sadece düşünsel alanda bu eylemi gerçekleştirerek ölümlerinden sonra nelerin olabileceğini tahmin etmeye çalışırlar.

İntihar tehditleri: Bu tür tehditler savuranlar diğerlerinin ilgisini, yardımlarını sağlama amacı güderler. Çevredeki kişiler bu tehditleri ciddiye almazlarsa, bazen göstermelik ve hatta gerçek intihar girişimleri ortaya çıkabilir.

Göstermelik intihar girişimi: Şaka yapmadığını, kendisini gerçekten öldürebileceğini göstermek amacıyla, tehditlerine cevap alamayan kişiler göstermelik intihar girişiminde bulunurlar. Fakat eyleme girişmeden önce, diğerlerinin kendisini kurtarmaları için birçok açık kapı bırakır. Örneğin; kişi ilaç içtiğini ve intihar edeceğini bir yakınına telefonla bildirir. Böylece, onun gelip kendisini kurtarmasını sağlar.

Gerçek intihar girişimi: Eylemde bulunan kişi, ölmeyi gerçekten istemekte fakat seçtiği yöntem ve zamanlama nedeniyle amacına ulaşamamakta ve diğerlerince kurtarılmaktadır

Önceden bir intihar düşüncesi olmaksızın meydana gelen intihar: Bazı durumlarda ise, kişide önceden bir intihar düşüncesi olmadığı halde ortaya çıkan intihar olayları vardır. Ölmek niyeti olmaksızın, örneğin; bir kişi, ölürken insanın neler hissettiğini merak ederek kurtulma niyetiyle kendini asabilir ama kurtulamayarak ölür. Örneğin; Stearn’ın bir araştırmasına göre, 13-19 yaşları arasındaki erkeklerin intihar niyetleri olmadan, sadece orgazm olmak için kendilerini astıkları ve ölü bulundukları görülmüştür.

Gerçek intihar: Gerçek intihar olarak adlandırılan davranışta en temel koşul eylemin ölümle sonuçlanmasıdır. Fakat yukarıda da bahsedildiği gibi bazı olaylarda kişinin amacı ölmek olmadığı halde, eylemi ölümle sonuçlanmaktadır.

Uluslararası Ruh Sağlığı Enstitüsü intiharı üç başlık altında sınıflamaktadır:

Tamamlanmış İntihar: Birey içindeki saldırganlık içgüdülerinin etkisi ile ölümü aramaktadır. Bu tür intiharlarda daha çok mazohistik bir yan vardır. İntihar ölümle sonuçlanmaktadır.

İntihar Girişimi: Yaşamı tehdit edici olan ve bireyin kendisine yönelen her hareketi kapsayan intihar girişimleri ölümle sonuçlanmamaktadır.

İntihar Fikri: Bireyin yaşamına son vermek için, çeşitli girişimlerde bulunacağına dair ipuçları vermektedir.

Durkheim ise sosyolojik açıdan intihar türlerini dört grupta toplamaktadır:

Egoist (Bencil) İntihar:

Bireyin toplumsal çevresi ile bütünleşememesi sonucu oluşan intihardır. Bir anlamda bireyin toplumsal bağının zayıflaması ya da kopması, intihar eğilimini artırmaktadır.

Durkheim, aile bağlarının zayıflamasının, egoist intihar oranlarını artırdığını ileri sürmektedir. O’na göre belirleyici olan aile üyelerinin kişilik özelikleri değil, aile bağlarının gücüdür. Bu sebeple bekarların egoist intihar eğilimleri, evlilere göre daha yüksektir.

Bütün arkadaşları evlenip kendi bekar kalınca intihar eden İngiliz kadının haberini linkten okuyabilirsiniz.( https://www.haberler.com/yalnizlik-intihari-8306691-haberi/)

Altruist (Elcil) İntihar:

Kişinin toplumla bağının çok güçlü olmasından kaynaklanır. Burada birey, grup kuralları ve normları gereği intihar etmektedir. Örneğin, Hint kastlarında dul kalan kadının, kendisini cenaze ateşinde yakmasının beklenildiği ifade edilir.

Durheim’a göre, sadakat kavramına büyük önem veren askerler arasında, intihar oranları, sivillere göre daha yüksektir.

15 ilginç toplu intihar vakasını linkten ulaşarak okuyabilirsiniz.

( https://onedio.com/haber/tarihten-tuyler-urperten-15-sok-edici-toplu-intihar-vakasi-711552)

Anomik (Kuralsızlık) İntiharı:

Toplumdaki normların çözülmesinden kaynaklanan bir intihar türüdür. Özellikle ekonomik kriz dönemlerinde, toplumu bir arada tutan kurallar (normlar) çözülür. İnsanların davranışlarında kullanabilecekleri ölçüt bulmaları güçleşir. Nitekim kriz dönemlerinde intihar oranlarının ani yükselişine tanık olunur. Bireyin yaşamındaki olumlu veya olumsuz bir kesinti, son derece streslidir. İstikrarlı bir toplumda insanlar aşağı yukarı neler olabileceğini kestirir ve beklentilerini de ona göre ayarlar.

Ekonomik kriz yüzünden Tunus’ta intihar eden genç, protestolara sebep oldu. Haberin detayları linkte (https://www.sondakika.com/haber/haber-tunus-ta-ekonomik-sikinti-yasayan-gencin-intihari-12681770/)

Fatalist (Kaderci) İntihar:

Anomik intiharın zıddıdır; bireyin üzerinde baskı yapan kuralların katılığından kaynaklanır. Durkheim buna köleleri örnek verir. Ancak bu intihar türünü Durkheim, sadece bir dipnot olarak açıklamıştır.

Bir intihar olayı, birden fazla intihar türüyle benzeşebilir. Örneğin, Durkheim, insanlar boşandıklarında, egoizmin ve anominin birlikte yer aldığını ifade etmektedir.

Halk arasında yaygın olan bazı yanlış kanılar vardır ki, bunlar intihara eğilimi olanlar için tehlikeli ve teşvik edicidir. Bu tür yanlış kanılar yerine doğru olanları bilinirse, intihar niyetleri olan birçok kişinin bu niyetleri çok önceden anlaşılmış ve yardım edilmiş olabilecektir.

Yaygın Mitler Karşı Kanıtlar
Özkıyım hakkında konuşan insanlar gerçekte intihara kalkışmaz. Onların 3\4 kadarı hayatta iken niyetleri hakkında önceden konuşurlar
Özkıyım uyarı olmadan yapılır. Dünyanın kendileri olmadan daha değerli olacağını söyleyerek, beklenmedik ve muammalı bir şekilde kendilerinin değerli eşyalarını hediye ederek uyarı verirler.
Özkıyımı deneyen insanlar ölmek isterler. İnsanların çoğu, özkıyım önlendiği için minnet duyarlar.
Düşük ölümcül yollarla özkıyım girişiminde bulunan insanlar kendilerini öldürme konusunda ciddi değildir. Çoğu insan ilaçların dozu ve insan anatomisi hakkında yeterince bilgi sahibi değil.

Sizde veya çevrenizdekilerde intihar düşüncesi ya da girişimi varsa lütfen en yakın ruh sağlığı uzmanına başvurunuz.

Bir sonraki yazımız olan Biyolojik Kurama Göre İntihar yazısını Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik öğrencisi Cemre Küçükkaraaslan kaleme aldı. Yarın web sitemizden okuyabilirsiniz.

Psikolojik Danışman

Nimet Özen

Bakmak istersen...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir