PROF.DR.MÜMTAZ TURHAN

1.HAYATI
1908 yılında Erzurum’un -o zamanlar köy olan- Horasan kazasında dünyaya gelen Mümtaz Turhan 1916’daki Rus işgali üzerine ailesi ile birlikte Kayseri’ye göç etti. İçinde büyük bir okuma aşkı olan Turhan, Kayseri Lisesi’nde başlayan orta öğrenimini Bursa ve Ankara liselerinde sürdürerek tamamladı. Daha sonra ise İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü’ne giren Mümtaz Turhan 1928 yılında devletin açtığı sınavı kazanarak eğitim için Almanya’ya gitti ;

Berlin ve Frankfurt Üniversitelerinde yüksek öğrenim yaptı. 1935 yılında Frankfurt Üniversitesi’nde Psikoloji doktoru ünvanını aldı.
1936 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tecrübi Psikoloji Çalışmaları kürsüsünde asistan olan Mümtaz Turhan, 1939 yılında “Yüz İfadelerinin Tefsiri Hakkında Tecrübi Bir Tetkik” adlı tezi ile doçent oldu. 1944 yılında Cambridge Üniversitesi’nde sunduğu bir araştırma ile ikinci doktorasını aldı. 1950 yılında profesörlüğe atanan Mümtaz Turhan, daha sonra Tecrübi Psikoloji Kürsüsü başkanı ve Tecrübi Psikoloji Enstitüsü müdürlüğü görevlerinde bulundu.
Yaşamının son yıllarında karaciğer kanserine yakalanan Mümtaz Turhan 1969 yılında hayata gözlerini yumdu.

 

 

2.DOKTARA TEZLERİ VE ESERLERİ
a.Doktora Tezleri
-Über Raumliche Mirkungen Von Heligkeits Gefallen, Pichologische Forschung, 1936.
-A Study of Cultural Change, Mith Special Referance To Turkey. (Thesis For The Degree of Ph. D. April, Cambridge Universty, 1948).
b.Eserleri
-E. Kretcschmer Kontitüsyon Tiplerinin Münevver Bir Türk Kütlesi Arasındaki Yayılışı (1940),
-Yüz İfadelerinin Tefsiri Hakkında Tecrübî Bir Tetkik (1941)
-Kültür Değişmeleri Sosyal Psikoloji Bakımından Bir Tetkik (1951)
-Maarifimizin Ana Davaları (1954)
-Garplılaşmanın Neresindeyiz? (1958)
-Toprak Reformu ve Köy Kalkınması (1964)
-Atatürk İlkeleri ve Kalkınma (1965)
-Üniversite Problemi (1967)
-The Factors in Group Relation Special Reference To Turkey, In Congress Report For Human Relations (1954).
Die Bedeutung Einiger Faktoren Türden Kurtvandel. In Kolner Zeitscrift Für Sozilojie Und Sozilpschlogie. Heft 2, (1956).
-Further Conciderations Concerning Theories and Experiments on the Recoghition of Facial Expressions (İstanbul Studies in Experimental Psychology, 4, (1966).
-E. Kretschmer; Beden Yapısı ve Karakter, İstanbul: Maarif Vekâleti, Devlet Matbaası, (1942).
-M. Peters; Irk Psikolojisi, İstanbul. (1944)
-V. Peters, Ergenlik ve Delikanlılık Çağı, İstanbul: Rıza Coşkun Matbaası, (1944).
-D. Kech; R. S. Crutchfield; E. J. Ballachey; Cemiyet İçinde Fert I, II, İstanbul, Milli Eğitim Basımevi, (1969).

 

3.GÖRÜŞLERİ ve BAZI ESERLERİNDE DEĞİNDİĞİ NOKTALAR
Mümtaz Turhan, cumhuriyet döneminde yetişmiş en önemli bilim ve fikir adamlarından biridir. Bilimin yapısıyla ilgili düşünceler ortaya koyduğu gibi, müspet bilimlerin verilerinden hangi problemlerin çözümünde ne şekilde faydalanılabileceğini örnekleriyle göstermiştir.
a. Kültür Değişmeleri(1951)
Mümtaz Turhan, ülkenin maarif meselelerini halletmek için onları kültür değişmeleri çerçevesinde incelemiş ; “Kültür Değişmeleri” (1951) adlı eserinde kültür antropolojisi açısından bu değişmelerin tahlilini yapmıştır. Kültür değişmelerini de zamanımızın sosyal psikolojisinin en önemli problemi olarak sunmuş ; kültürel ve tarihî değişmelerde esas olanın, kalıcı olanla geçici olanı; evrensel olanla bölgesel olanı ayırmak olduğunu söylemiştir.
b. Garplılaşmanın Neresindeyiz?(1958)
Türk toplumunun yeni bir yaşayış tarzına geçerken toplumsal, iktisadi meselelerde rehberlik edecek birinci sınıf ilim ve ihtisas adamlarına ve bunları yetiştirecek, hakiki ilim müesseselerine ihtiyaç olduğu kanaatinde olan Mümtaz Turhan, bütün bu müesseseleri kurmadan ve mensuplarını yetiştirmeden ne yeni, modern bir hayat tarzı meydana getirmeye ne de onu yaşatmaya imkan olduğunu bu eserinde dile getirmiştir.
c. Atatürk İlkeleri ve Kalkınma(1965)
Mümtaz Turhan bu eserinde, Atatürkçülüğün bağnazlık konusu yapılmasına, onun sağa sola çekilmesine karşı çıkmış; Atatürk inkılâplarının amacının, millet olmak ve millî kültüre kavuşmaktan ibaret olduğunu belirtmiştir. Türkiye’nin ana davasının “bir an evvel millet olma ve millî kültüre kavuşma” olduğunu belirten Mümtaz Turhan, milliyetçiliği, bu ana davanın gerçekleşmesinde bir araç olarak görmüştür
Turhan laiklik kavramı üzerinde de fikir beyan etmiştir. Ona göre laiklik, sadece din ve devlet işlerinin ayrı tutulması ilkesini içermez; aynı zamanda vicdan hürriyetini başka inançlara saygıyı ifade eder.

d. Üniversite Problemi(1967)
Üniversite Problemi adlı 1967 yılında yazdığı kitabında Mümtaz Turhan, üniversitelerin ana fonksiyonlarının şu şekilde sıralandığını belirmiştir;
1. İlim adamı, araştırmacı yetiştirmek ve ilmi araştırmalarda bulunmak
2. Üniversite de dahil olmak üzere bütün eğitim kademeleri için eğitim elemanı yetiştirmek.
3. Kaliteli yönetici ve iş adamı yetiştirmek.
Modern ve modernleşmekte olan bir toplumda eğer üniversite bu fonksiyonlarını üzerine alıp belirli bir seviyede ifa edemiyorsa, fayda yerine zarar verir demiştir. Turhan’a göre hakiki bir üniversitenin yokluğu bir ülkenin kalkınmasına, ilerlemesine mani olabilir, fakat seviyesi düşük bir üniversite memleketi muhakkak mahva götürür. Memlekette yeterli sayıda yüksek kaliteli ilim adamı yetiştirdikten sonra ancak diğer tedbirlere, üniversite bünyesindeki aksaklıklar doğuran şartların ıslahına geçilebileceğini dile getiren Mümtaz Turhan; sözkonusu kitabında üniversitelerin problemlerine çok ayrıntılı olarak değinmiş ve uygulamaya dönük bir çalışma hazırlamıştır.

4. TÜRK BİLİM’İNE KATKILARI
Mümtaz Turhan psikoloji, sosyal psikoloji ve antropolojinin metod, yaklaşım ve kavramlarını kullanarak Türk toplumunun tarihi, sosyal ve kültürel yapısını anlamaya ve çözüm yolları bulmaya çalışan ülkemizin en büyük sosyal bilimcilerindendir. Turhan ; batılılaşma, kalkınma, millet, milli kültür ve demokrasi konularında Türk toplumu için özgün fikirler üretmiştir. Bu çerçevede bilim ve bilim zihniyetini temel ölçü olarak almıştır. Türk toplumunun geçirdiği tarihi safhalar ve büyük dönüşümleri anlamak ve çözmek için yegane yol göstericinin bilim olduğu inancında olan Prof.Dr.Mümtaz TURHAN Türk Bilim Tarihi’ne birçok katkıda bulunmuştur.

Bakmak istersen...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir